Van ondernemer tot onderlaag

Leiders in organisaties – en zeker de ondernemers – zetten hun persoonlijkheid in de schijnwerpers. En dan niet alleen de gemakkelijk zichtbare kanten. Of de zonnige kanten. Dat een innovatieve persoonlijkheid een innovatief bedrijf bouwt, ligt bijvoorbeeld voor de hand. Maar de vitrine waar een leider zijn persoonlijkheid in uitstalt, onthult veel grotere geheimen. Wat? De organisatie is een vergrootglas voor zijn geest.

Leiders in organisaties – en zeker de ondernemers – zetten hun persoonlijkheid in de schijnwerpers. En dan niet alleen de gemakkelijk zichtbare kanten. Of de zonnige kanten. Dat een innovatieve persoonlijkheid een innovatief bedrijf bouwt, ligt bijvoorbeeld voor de hand. Maar de vitrine waar een leider zijn persoonlijkheid in uitstalt, onthult veel grotere geheimen. Wat? De organisatie is een vergrootglas voor zijn geest.

Sterke link tussen leider en ‘bovenlaagproblemen’
Er is een werkelijk ongekend sterke link tussen persoonlijkheid van de leider enerzijds en karakteristiek van de organisatie anderzijds. En deze link wordt zelden doorzien, laat staan benut. Er worden dozijnen aan verandertrajecten en cultuurprogramma’s opgestart. Organisaties gaan op de schop, roeren worden omgegooid. En het helpt allemaal net niet. Er sluimeren conflicten of er kruipt weerstand in de organisatie. Er gaan om onduidelijke redenen dingen mis of wantrouwen beheerst de samenwerking. De positionering in de markt blijft zwak en medewerkers vertellen allemaal een ander verhaal. Een scherpe strategie ontbreekt of plannen lopen uit de hand. Enfin, vul dit rijtje maar aan met uw eigen uitdagingen in de bovenlaag van uw organisatie. (Misschien geen immense problemen, maar subtiele, hardnekkige hersenkrakers.)

Onderdrukte aspecten…
De meest uiteenlopende uitdagingen vinden hun oorsprong in de persoonlijkheid van de leider. Wat we de laatste jaren zien en onderzoeken in organisaties, is fascinerend. Grote kans dat de uitdagingen in uw organisatie de diepste, onderdrukte aspecten van uw persoonlijkheid weerspiegelen. De thema’s waar u in uw teams en in uw klantrelaties mee worstelt, raken aan thema’s die u mede hebben gevormd.

Weggestopte kanten van uzelf
Kunt u zich dat voorstellen? Of voelt dit als een belastende verklaring? De kans is groot dat u overweegt niet verder te lezen. En dat is precies wat er aan de hand is. We hebben allemaal geleerd met kwetsbare of pijnlijke kanten van onszelf te dealen door ze simpelweg te onderdrukken. Te ontkennen. Te overstemmen. Weg te denken. Te rationaliseren. En vaak doen we dat zo effectief, dat we ze ook echt niet meer zien. Maar het is niet zoals kleine peuters vaak denken: dat ze onzichtbaar zijn voor anderen als ze zelf hun ogen dicht doen. Ver weggestopte elementen van uw persoonlijkheid doen hun werk, ook als u ze niet wilt of kunt zien.

De onderlaag
Ze doortrekken uw keuzes en beslissingen, uw manier van communiceren en relaties aangaan, van hechten en loslaten, van dienen en regeren. En op die manier krijgen ze hun invloed in uw organisatie. Ze stempelen de onderlaag; vormen de genen van uw organisatie. Drijfveren en scripten, waarden en overtuigingen, projecties en identificaties, copingmechanismen en behoeften, kernprofiel en superego. Alle interventies die botsen met mechanismen in deze onderlaag, zullen mislukken. Ze zullen bakken energie kosten, de situatie verergeren zelfs. En elke strategie of positionering die niet op dit fundament is gebouwd, zal wankel blijken.

En, wat zijn uw uitdagingen?
Er zijn geoefende ogen nodig om de onderlaag van uw organisatie te doorzien. Er is ook moed voor nodig – want het kan persoonlijk worden. Maar als u érgens een ijzersterke organisatie mee bouwt, als u érgens uw leiderschap een boost mee geeft, is het met een bezoek aan deze onderlaag. Misschien hebt u de deur naar de kelder nooit gezien, misschien heeft ie al op een kier gestaan. Maakt niet uit: laten we samen eens verder kijken. Als u uitdagingen hebt in de bovenlaag, de zichtbare kant van uw organisatie, is het tijd voor een oplossing in de onderlaag. Dat gaat werken, let maar op.